Overmorgen even geen onderwijs

Het is al even stil in deze hoek van de edublogosfeer. Er is de laatste tijd sprake van wat omstandigheden die het minder makkelijk maken om regelmatig nieuwe berichten te publiceren.

Op de eerste plaats is het druk. Er gaat best wat tijd zitten in reizen, plannen maken, dingen organiseren en allerlei andere zaken die het adviseurswerk leuk maken.
Ook heb ik mezelf de ambitie opgelegd om in oktober een halve marathon te lopen. En dat kost nogal wat uurtjes trainen. (Ik zit al aardig op schema: recent een recordafstand van 17,3 km volgemaakt.)
En verder heb ik na een hele tijd sparen eindelijk een nieuw fototoestel gekocht (een Canon EOS 500D). Dus als het even kan, ben ik er of op uit om foto's te maken of op mijn computer bezig om mijn fotoverzameling weer wat georganiseerd te krijgen. (Het gaat daarbij overigens niet zo zeer om het gewone organiseren, dat lukt prima met Picasa. Het gaat om het combineren van de database van het Botanisch Basisregister met mijn plantenfotoverzameling. En dat kost wat programmeerwerk in Access).

Maar er speelt nog wat. Je zou het een 'writers block' kunnen noemen. Was er een tijdje terug niet veel nodig om weer een nieuw verhaaltje op te laten borrelen, nu lijkt de inspiratie te ontbreken. En als ik al een idee heb,heb ik niet meteen tijd en blijkt iemand anders er al een berichtje over te hebben geschreven. En dus gaat het voor dat moment weer over.
Ik weet niet of andere bloggers er last van hebben en hoe die daar dan mee omgaan. In elk geval heb ik me voorgenomen om er geen 'blogstress' van te maken. Ik doe het gewoon even kalm aan. Komen er weer verhaaltjes, dan verschijnen ze hier. En zo niet, dan is er overmorgen maar even geen onderwijs...

De glazen bol van Google

Het begon met een berichtje in de Volkskrant even terug over een nieuwe dienst van Google: de economische barometer. De items waar mensen naar zoeken worden bepaald door allerlei omstandigehden. Door in de zoekhistorie te filteren op termen, die gerelateerd zijn aan economische termen, ontstaat een beeld van de stand van de economie: de economische barometer. En als je dat leuk vindt,kun je de barometer ook aan je iGoogle pagina toevoegen!

Maar er is meer! Ik herinnerde me het verhaal van een collega over Google Insights, een Google site waar je de historie van een zoekterm na kunt gaan. Zo kun je ook meerdere zoektermen met elkaar vergelijken. Als je op zoek gaat naar 'parasol' en 'boerenkool' zie je de seizoenen aan je voorbij trekken. Een zoekterm als 'zonvakantie' laat de winterseizoenen én de natte zomers zien. En als je wilt weten waar de behoefte aan sex het grootst is...
Altijd leuk speelgoed, zo'n analysetool (met dank aan Rob Feenstra).

En wat moet je hiermee in het onderwijs? Met de tool misschien niet zo veel, al zullen er best creatievelingen zijn, die hier weer van alles bij kunnen bedenken. Nee, het interessante van dit alles is juist de methodiek, die er achter zit. Kun je op die manier voorspellen welke studenten het meest succesvol zullen zijn op basis van een vooropleidingen vakkenpakket in combinatie met hun studiekeuze? Of juist voor welk vak verderop in de opleiding de kans het grootst is dat iemand er moeite mee zal hebben. Daar zal een belangrijke meerwaarde van ICT-toepassingen zich laten zien!

Het werkt wel, die 'social software'

Het zal inmiddels wel algemeen bekend zijn, ik ben niet zo'n gadgetpionier. Liever maak ik gebruik van die mensen die er allemaal veel zin in hebben om dat allemaal uit te zoeken. En als ik ze een keertje nodig heb? Nou, dan stel ik hier een vraag en de rest gaat vanzelf. Zo vermeldde ik iets over een presentatie, krijg meteen een tip over ondermeer Skydrive. Dat vergde wat uitzoekwerk maar inmiddels heb ik een Windows Live account met een Skydrive en heb ik er mijn eerste projectomgeving ingericht.

Vervolgens komen er nog wat tips, ondermeer over kortere url's, wat er toe heeft geleid dat ik nu bij u.nu wat links kan verkorten. Ik had nog zoiets van: waarom zou je, die link zit toch verstopt in de hypertext in je bericht? Maar als je zo'n linkje maakt en er een '?' achter zet, kun je mooi zien hoe vaak die link al is gebruikt. En zo kan ik zien, dat inmiddels 39 mensen mijn presentatie hebben aangeklikt.

Een vraag naar een filmpje levert niet alleen het gevraagde filmpje op maar ook een tip dat het boek ook de moeite waard is. En een verwijzing naar iets wat ik ook weer helemaal niet kende: drop.io. Staat inmiddels toch weer aangeklikt als favoriet (al weet ik dat ik dat via del.icio.us zou moeten doen, maar ik ben ook niet zo goed in het bijhouden van dat soort dingen).

En dan heb ik alleen nog maar over de reacties die ik via mijn weblog krijg. Het volgen van andere bloggers levert ook alweer van alles op, maar dat is voor een andere keer...

Wat iedereen moet weten van de bètacanon

"De Bètacanon: wat iedereen moet weten van natuurwetenschappen". Dat is een titel die ik een beetje op mijn fatsoen betrek. Ik dien het dus ook allemaal te weten. Daarnaast intrigeert de titel me ook wel, dus toen ik het boek in de boekhandel tegenkwam, ik nog een beetje boekenbon overhad en nog wel een plekje in de nieuwe boekenkast kon maken, kon ik de verleiding niet weerstaan.

Helaas, een teleurstelling.

Laat ik het niet over de keuze van de vijftig onderwerpen hebben. Daar zal ongetwijfeld goed over nagedacht zijn en er zijn er veel, die ik ook gekozen zou hebben. De manier waarop het geheel tot stand is gekomen, zou eigenlijk ook niet ter discussie mogen staan. Een deskundige schrijft een hoofdstuk, vervolgens kan iedereen die meent dat het beter kan er het een en ander aan wijzigen. Zie de wiki. Nee, het is het resultaat dat me tegenvalt. En daarmee misschien wel impliciet ook de totstandkoming! Een relativering voor de 'wisdom of the crowds', wellicht.

Wat iedereen moet weten van de natuurwetenschappen. Als je (veel van) de hoofstukken leest waarbij je je voorstelt hoe een leek daar tegenaan moet kijken, wordt het geheel zo vereenvoudigd dat er eigenlijk nog maar weinig te weten overblijft. Tegelijkertijd worden sommige feiten zodanig ingekort, dat er voor een leek niet veel meer van te begrijpen is. Zo is de uitleg over de werking van een transistor of de herkomst van chloroplasten alleen te begrijpen als je er iets meer van weet. En dan schiet het boek zijn doel voorbij.
Er worden zo af en toe zaken aangehaald, die eigenlijk niets met het onderwerp te maken hebben. Het hoofdstuk 'Fout' gaat in feite over de manier waarop wetenschap bedreven wordt. Maar daar hoort het feit dat fouten in het DNA als mutaties kunnen leiden tot een verbetering van de soort naar mijn idee niet bij. Het hoofdstuk voeding gaat eigenlijk over vitamines.

Ook staan er zaken in, die niet zouden misstaan in het Grootste Lexicom van nutteloze feiten:

• Volgens de Bushongo in Centraal-Afrika waren er in het begin alleen de duisternis, het water en de god Bumba (hoofdstuk Oerknal)
• Alan Turing overleed in 1954 aan een cyanidevergiftiging met een half opgegeten appel naast zijn bed (hoofdstuk Algoritmen)
• In de atmosfeer bevinden zich ongeveer N^2 molekulen (N = getal van Avogadro, 6,023.10^23) (hoofdstuk Getal van Avogadro)
• In het toneelstuk van Rossum's Universal Robots uit 1920 (van Karel Capek, die de naam 'robot' bedacht) zagen robots er uit als mensen. Net als de Terminator namen ze de wereld over (hoofdstuk Robots)
• Enzovoorts

Niet dat het didactische niet zou zijn toegestaan om dergelijke feiten op te nemen in een boek. Maar of dat nou de dingen zijn, die iedereen moet weten over natuurwetenschappen...

Op naar de Onderwijsagenda

De Volkskrant realiseerde eerder de Sociale Agenda, de Ruimtelijke Agenda en sloot recent de Economische Agenda af. Net als in de Sociale Agenda kwam ook in de Economische Agenda het onderwijs weer aan bod als één van de zes vraagstukken met het oprichten van praktijkgerichte vakscholen als oplossing. Net als bij de andere agenda's verwacht ik, dat het resultaat ook nu weer in de vorm van een boek uitgebracht zal worden.

De laatste opmerking van het stuk in de Volkskrant triggerde me: "De volgende agenda van de Volkskrant zal gaan over het onderwijs".
Er schieten meteen tal van vraagstukken te binnen die onderdeel zouden kunnen maken van de agenda. Om te beginnen met het eerste vraagstuk: wat moet de Onderwijsagenda oplossen? Analoog andere andere agenda's zal het in eerste instantie gaan om het inventariseren van de grootste knelpunten om daar vervolgens oplossingen bij te bedenken volgens het recept van 'crowdsourcing'.
Mijn eerste pleidooi is dan om niet te spreken van knelpunten maar van vraagstukken. Ik beschouw de nieuwste inzichten over de werking van het brein niet als knelpunt. Het levert wel een interessant vraagstuk op: hoe kunnen we die inzichten het beste vertalen in goede onderwijsconcepten?

Andere vraagstukken, die in willekeurige volgorde in me opkomen:

• Rol van het onderwijs in het maatschappelijk bestel: wat hoort wel en wat niet tot de taak van de scholen (bijvoorbeeld opvoeding), veranderende rol van het onderwijs in de overgang van een industriële naar een informatiesamenleving, de generatie Einstein
• Het huidige onderwijsbestel en de daaraan gerelateerde vraagstukken van (vroege) studiekeuze, en doorlopende leerlijnen, ketensamenwerking
• Vergrijzing in relatie tot het onderwijs, zowel de bedreiging (lerarentekort) als kans (ouderen als doelgroep)
• Bekostiging met allerlei gerelateerde vraagstukken als 'wat mag onderwijs kosten? - zowel voor de staat als voor de burger (ouders of student)', sponsoring van het onderwijs, bekostigingssystematiek
• Rendement, hoe te verbeteren maar ook hoe te meten? Wat is kwalitatief goed onderwijs?
• Gebruik van ICT, kansen en bedreigingen van gebruik van ICT als leermiddel, maar ook digitale dossiers (ELD, zorgdossier), het koppelen van leerdossiers aan tal van andere dossiers
• Methodiek, didactiek en logistiek, wat werkt het beste (cgo, natuurlijk leren versus traditioneel leren)? Wanneer leer je wat het beste op basis van de kennis van het brein? Hoe komen we aan Evidence Based Practice / Practice Based Evidence?
• Organiseren van het onderwijs: Hoe sluiten we zoveel mogelijk aan bij de ambities van de individuele leerling / student?
• Wat is een goede leraar? Competenties (wet BIO), vormgeven van lerarenopleidingen, zijinstromers, onderwijsmanagers, opleidingsniveau (universitair)? Beloning? Status?
• Toezicht, inspectie, governance?
• Onderwijsprocessen, van instroom naar uitstroom en alles wat er tussen zit.

Ik reken op veel inbreng!

Filmpje gezocht

Ik realiseer me dat ik in mijn eigenwijsheid weer eens niet zo slim bezig ben. Als (wellicht iets boven-) gemiddeld internetgeruiker vind ik dat ik in staat zou moeten zijn om 'alles' (let op: tussen aanhalingstekens) te kunnen vinden op het internet. Om hulp vragen is net zoiets als toegeven dat je helemaal niet zo goed bent als je vindt dat je zou moeten zijn.
En eigenlijk maak ik daarmee duidelijk dat ik helemaal niet zo goed bent als ik zou moeten zijn als ik niet om hulp vraag. Wat nou 'crowdsourcing', 'social networks', 'wisdom of the crowds' als je er geen gebruik van maakt?

Dus na deze korte ontboezeming mijn vraag:
Waar kan ik dat filmpje vinden wat ooit tijdens de opening van de IT-conferentie 2006 (Gaming) in Veldhoven is vertoond door (ik meen) Mark Veldhoven (maar het kan ook Marc Prensky zijn geweest): 'If games existed before books' (of iets dergelijks)?

Ik heb Youtube Google Video en de rest van internet doorzocht met allerlei combinaties van zoektermen (book printing books boekdrukkunst games gaming gamen lezen reading leren learning, enzovoorts), maar het gezochte filmpje kwam niet bovendrijven.

Wie?

Wat is (wiki)wijs?

Ik heb wat ambivalente gevoelens bij een project als Wikiwijs, het project waarmee minister Plasterk een paar vliegen in één klap wil slaan: terugdringen van het lerarentekort, minder gewicht aan boeken voor de leerling, gebruik van ICT en dan met name web2.0 in het onderwijs.

Nu weet iedereen inmiddels wel, dat je het gedrag van mensen niet verandert door wat hulpmiddelen beschikbaar te stellen. Zo zal Wikiwijs niet in een keer een hoop docenten zover krijgen dat ze ineens (digitaal) lesmateriaal gaan maken. Het project is ook door het CPB behoorlijk afgekraakt: het zal in eerste instantie een averechts effect hebben op het lerarentekort. Leraren zullen immers nu meer voor de pc zitten om lesmateriaal te gaan maken. Er zijn veel mensen, die het niet zien zitten, zoals een aantal auteurs van methoden, die ageren tegen het 'flanswerk' dat het allemaal zou opleveren.

Wat me in de hele discussie intrigeert, is dat het allemaal weer zo gebaseerd is op aannames. Het idee van Plasterk, dat met Wikiwijs al die docenten materiaal gaan maken en delen. De veronderstelling van het CPB en de politiek dat er veel te veel mensen materiaal gaan maken en er dus juist minder tijd overblijft voor daadwerkelijk lesgeven. De overtuiging van auteurs van leerboeken dat het wel flanswerk zal worden en dat je op die manier geen kwalitatief goede methodes kunt realiseren. En dat digitaal materiaal betekent, dat leerlingen dus de hele tijd achter de pc moeten zitten. Allemaal aannames.

Het uiteindelijk resultaat zit hem niet in Wikiwijs zelf. Dat soort dingen bestaan al langer (zie bijvoorbeeld Wikiversity of het project Take Shape Share). Het zit hem in de manier waarop het wordt geïmplementeerd en gebruikt. Laten we Wikiwijs beschouwen als een platform waar die enthousiaste ontwikkelende docenten (degenen, die dat al lang doen) hun materiaal kunnen plaatsen en delen met allerlei andere leraren. Dat bespaart inderdaad tijd, biedt mogelijkheden voor krachtenbundeling en allerlei andere mogelijkheden, zoals die web2.0 kan bieden.

Maar ja, als al die eerdere initiatieven niet hebben geleid tot een omslag in het creëren, delen en gebruiken van lesmateriaal, waarom zou dat nu anders zijn? Het plaatsen en delen van materiaal moet een meerwaarde opleveren voor diegene, die plaatst, deelt én gebruikt. Een meerwaarde in vorm van een beloning of erkenning of meer werkplezier. Als dat gerealiseerd kan worden, heeft het project een kans van slagen. En eerlijk gezegd, heb ik daar een beetje mijn twijfels over. Wat is (wiki)wijs?