Het makkelijke van internet

In een paar dagen tijd loop ik weer tegen allerlei voorbeelden aan van dingen die vroeg niet konden of in elk geval niet zo makkelijk waren maar nu door internet algemeen beschikbaar zijn.

• Ik heb jarenlang mijn meterstanden bijgehouden. Dat deed ik in Excel met allerlei formules en grafieken om zicht te houden op het verbruik van gas, water en elektriciteit. Ik kon uit de grafieken achteraf allerlei gegevens aflezen. De vakantieperiodes, bijvoorbeeld. Maar ook het groter worden van mijn kinderen en hun behoefte aan eigen apparatuur, nog los van het aantal was- en droogbeurten die zo'n opgroeiend stel nodig heeft. Ook de sprong in het verbruik na een flinke verbouwing en de gestage jaarlijkse daling doordat kinderen langzaam maar zeker zelfstandig werden.
  
  Het bijhouden van die mneterstanden was niet echt iets dat ik graag deed, het was een automatisme: elke zondag even naar de meterkast en vervolgens de meterstanden registreren. Mijn Excel raakte van slag als ik een week oversloeg.
  Prognoses berekenen of gasverbruik relateren aan buitentemperaturen was er niet bij. Voor dat laatste vond je vroeger overzichten in de krant. Daaruit kon je aflezen wat je verbruik zou moeten zijn afhankelijk van de buitentemperatuur. De laatste jaren heb ik die overzichten niet meer gevonden.
  
  Nu heb ik de EnergieManagerOnline gevonden. Daar kun je een account aanmaken en je verbruiksgegevens regelmatig invullen. Deze registratie heeft veel voordelen ten opzichte van mijn eigen Excellijstjes.
• Je hoeft het niet elke week te doen, het programma berekent het verbruik per dag, voor gas ook gecorrigeerd naar buitentemperatuur.
•  Je krijgt een overzicht te zien ten opzichte van je streefverbruik.
• Je kunt benchmarken met andere vergelijkbare woningen.

• Ik ben al een hele tijd een regelmatige hardloper. Niet te fanatiek maar als ik zonder al te veel extra moeite af en toe een halve marathon kan lopen, ben ik tevreden. Na een blessure vorig jaar heb ik een tijdje helemaal niet kunnen hardlopen. Nu kost het me best wel weer moeite om mezelf te motiveren weer aan de slag te gaan.
  Nu had ik wel eens gelezen over een iPhone-app, die met GPS je route en snelheid bijhoudt. Vorige week kwam ik er achter dat er ook zoiets voor mijn (Android) HTC bestaat: Runkeeper. Voor velen oud nieuws maar ik vind het geweldig. Niet meer zelf klokken en achteraf mijn route uittekenen in Google Maps. De app gewoon aanzetten als je begint en uitzetten als je stopt. Tussentijds word je op de hoogte gehouden over tijd, afstand en gemiddelde snelheid. Achteraf zie je op Google Maps je route uitgetekend. Prachtig!

• Deze week zat ik naar een televisieprogramma te kijken waar op de achtergrond een prachtig stuk muziek te horen was. Hoe kom je er nu achter welke muziek dat was?
  Toen ik dat vroeg aan mijn jongste dochter, grinnikte die even om me een kleine tien minuten later te vertellen welke muziek dat het was geweest. Simpel, Uitzending gemist en even Shazam op haar mobieltje erbij gehouden en vervolgens krijg je alle informatie over die muziek.
  Wellicht oud nieuws voor velen, ik vind het een uitkomst.

Onze wereld, ons leven raakt meer en meer doordrongen van informatie en informatiediensten. Natuurlijk kun je je afvragen of het allemaal even belangrijk is en of er geen addertjes onder het gras zitten. Denk aan de steeds terugkerende privacydiscussie. Ik ben in elk geval steeds weer gefascineerd door de vindingrijkheid die in die tools opgesloten zit en de mogelijkheden die internet steeds weer biedt, dag in, dag uit.

Anti-censuur

Wikipedia op zwart, Trendmatcher met een rouwrand, Contentgirls met een zwarte banner, vele blogberichten en acties die van 18 januari een virtuele stakingsdag maken.
In Amerika wordt vandaag gedebatteerd over de Stop Online Piracy Act (SOPA), een wetsvoorstel dat de auteursrechten moet beschermen van film- en muziekproducenten. Tegenstanders zijn vooral bang voor het vrije internetverkeer.
Ik laat even in het midden of het het uitgangspunt (het beschermen van auteursrechten) al dan niet terecht is, het gaat vooral om het effect dat ook allerlei andere initiatieven (zoals een Wikipedia) kunnen sneuvelen op grond van die wet. En dat terwijl het uiteindelijke doel niet bereikt zal worden. De internetcommunity is te creatief om dit soort dingen met regels af te kunnen dwingen, dat heeft het verleden al vaker laten zien. De wet zal simpelweg niet te handhaven zijn. Het is een vorm van oud denken, die belemmerend werkt op innovatie van en met internet.

Het doet me denken aan de metafoor van de ijsfabriek, die ik al eens eerder heb aangehaald.

Zo in het begin van de vorige eeuw zag je op veel plaatsen ijsfabrieken, waar grote ijsblokken werden gemaakt die mensen mensen konden gebruiken voor koeling. Toen de electriciteit ook beschikbaar kwam voor 'gewone mensen' zagen de ijsfabrieken een grote bedreiging in de opkomst van koelkasten. Ze hebben veel gewaarschuwd tegen de onbetrouwbaarheid van die dingen, tegen het gevaar van het ammoniak waarmee toen nog gekoeld werd. Geloof het of niet, de ijsfabrieken hebben het niet gered. En waarom? Omdat ze ijs verkochten. Als ze eens goed hadden nagedacht over wat ze eigenlijk verkochten (namelijk houdbaarheid van bederfelijke waar) dan hadden ze de ontwikkelingen (electriciteit) waarschijnlijk aangegrepen om hun product aan te passen aan de nieuwe omstandigheden (nieuwe manieren om bederfelijke waar houdbaar te maken met lage temperaturen), dan waren ze wellicht een grote koelkastenfabrikant geworden.

Al die film- en muziekproducenten zijn ijsfabrikanten, die op een andere manier zouden moeten kijken naar hun producten en de manier waarop ze geld verdienen (denk ook aan 'business model innovation'  van Osterwalder).

En wat de actie betreft: die is blijkbaar heel succesvol. De website van www.bof.nl/doe-mee/ is tenminste al de hele ochtend niet bereikbaar. Op die manier wordt het vanzelf een staking...

Liever het eigen dan het Google-geheugen

Joshua Foer is een Amerikaans wetenschapsjournalist die in 2006 the USA Memory Test won nadat hij een jaar eerder zijn geheugen was gaan trainen. Hij schreef er sindadien verschillende boeken over waaronder recent het Geheugenpaleis. Op 28 oktober houdt Four de van der Leeuw-lezing in Groningen onder de titel: 'Onderwijs: Internet of geheugen?'.
Het zal niet verrassend zijn hoer daar over denkt. In een recent artikel in de Volkskrant zegt hij:

'In de laatste eeuw is het idee van stampen, van feiten leren, bijna een vies woord geworden in het onderwijs. Het argument is: we vergeten die feiten toch, waarom zou je ze dan leren? Maar leerlingen vergeten die feiten vanwege de manier waarop het onderwijs is ingericht. Een van de best bewezen principes van de cognitieve wetenschap is spaced learning. Als je wilt dat mensen informatie onthouden, moet je die informatie geven, een tijdje met rust laten, ernaar terugkeren, weer een tijdje met rust laten, enzovoorts. In het onderwijs zie je juist het tegenovergestelde: we proppen informatie in één blok, we blokken voor een examen, en de volgende dag wordt gezegd: oké, je hoeft het niet meer te weten. Tweederde van de Amerikaanse 17-jarigen kan niet bij benadering zeggen wanneer de Amerikaanse Burgeroorlog werd uitgevochten. Dat komt niet omdat het ze nooit verteld is'.

Op de vraag of we terug moeten naar het traditionele onderwijs in plaats van het bevorderen van creativiteit, sociaal gedrag en zelfwerkzaamheid zegt hij vervolgens:

'Dat is een heel oud debat. Als puntje bij paaltje komt, wil je toch dat leerlingen een zekere basiskennis hebben. Het is prachtig om iets te leren door een toneelstuk op te voeren, maar je kunt niet om de tafels van vermenigvuldiging heen. Maar natuurlijk is het ook goed als leren leuk en stimulerend is. We hoeven echt niet terug naar de drill and kill-methoden van vroeger.'

Feitenkennis is belangrijk als de basis voor de algehele, toepasbare kennis. Het is niet voldoende als je weet waar iets is opgeslagen (zie : het Googlegeheugen), dan heb je het niet paraat. Het is juist de parate kennis, die je nodig hebt om nieuwe kennis een plek te geven (constructivisme). Creativiteit bestaat voor een belangrijk deel natuurlijk uit het op verrassende, nieuwe manieren met elkaar te combineren van verschillende feiten.
Foer ziet ook het gevaar voor een het devalueren van het geheugen omdat het toch op internet is opgeslagen. In die zin onderschrijft hij de zorgen die Nicholas Carr beschrijft in zijn boek 'Het ondiepe'.

Ik ben in elk geval benieuwd naar de van der Leeuw-lezing dit jaar.

Het ondiepe, wat het internet doet met onze hersenen

(Oorspronkelijk item op web-log)

Het boek van Nicholas Carr heeft me aan het denken gezet. In het kort gezegd beschrijft Carr de consequenties van veelvuldig internetgebruik op de hersenen. En wat hij beschrijft, maakt me niet vrolijk.
Hersenen zijn plastisch, zenuwbanen passen zich aan aan de taken die ze te verwerken krijgen. De manier waarop het internet in elkaar zit maakt, dat bepaalde taken van informatieverwerving en -verwerking oppervlakkiger verlopen, dat kennis minder makkelijk wordt opgebouwd, dat leervaardigheden afnemen. We worden er dus dommer van! Niet alleen als individuen maar gezien de schaal waarop het gebeurt ook als mensheid. Aldus Carr.
Er is meer informatie voorhanden maar dat maakt ook dat die oppervlakkiger wordt opgenomen. Het internet is een gigantische informatiebron. Hyperlinks maken het mogelijk om niet alleen maar lineair door teksten of zelfs hele informatiebronnen te gaan maar er steeds stukjes uit te pikken en weer verder te springen naar het volgende stukje. Mensen vinden het steeds moeilijker om zich te concentreren op langere teksten.

Gereedschap is in feite een verlengstuk van het lichaam. Elk stuk gereedschap zorgt voor betere prestaties maar dat is niet gratis. Met elk stuk gereedschap verdwijnt of verkleint ook een bepaald vermogen. Of het nu gaat om een notitieblok als verlengstuk van je geheugen, een landkaart om je te oriënteren, een machine om meer kracht te kunnen zetten. De moderne technologie neemt een mens heel veel uit handen. In een aantal voorbeelden schetst Carr hoe dat ten koste gaat van creativiteit en kennis.
Zo beschrijft het in een aantal hoofdstukken allerlei thema's, die verband houden met zijn stelling. Carr gaat uitgebreid in op allerlei ontwikkelingen die verband houden met zijn waarneming. De ontwikkeling van het schrift en wat het lezen met de ontwikkeling van hersenen heeft gedaan. De invloed van de boekdrukkunst, het ontstaan van het internet. Hij beschrijft de plasticiteit van de hersenen en de manier waarop die beïnvloed wordt door het internet. Hoe bedrijven als Google inspelen op de nieuwe manier van informatieverwerving, het in feite in stand houden en versterken!

Het boek heb ik gelezen op mijn iPad. Eigenlijk had ik (in eerste instantie) niet zo'n last van dat verlies aan concentratie. Totdat ik me realiseerde dat het me elke keer weer moeite kostte om er toe te zetten weer een stukje te lezen. Het schrijven van dit stukje heeft me ook veel moeite gekost. Het bleek, dat ik me veel van de zaken die ik had gelezen, maar moeilijk kon herinneren. Elke keer dat ik nog eens door het boek bladerde om een bepaald stukje terug te vinden, merkte ik dat ik hele stukken weer las alsof het de eerste keer was…Dus geen internet meer in het onderwijs? Nog los van het feit dat veel van de ontwikkelingen zich niet zomaar laten sturen, valt er ook wel wat te relativeren. Carr gaat vooral uit van hyperteksten en webpagina's met allerlei kleurrijke, grafische symbolen en plaatjes, die de aandacht afleiden. Lang niet alle applicaties en educatieve programma's zitten op die manier in elkaar. Met wat Carr aandraagt kan ook rekening gehouden worden bij het ontwerp van (educatieve) programma's. Niettemin maakt Carr duidelijk dat er een keerzijde zit aan de informatietechnologie